Sign up with your email address to be the first to know about new products, VIP offers, blog features & more.

Theunynck in de gevangenis

Posted on 0

IMG_9711

Samen in de gevangenis: Ludo in beige bajesplunje, ik in een blauwe pull en een broek die afzakt. Mijn riem heb ik in een kastje achtergelaten, samen met mijn sleutels, mijn jas, mijn gsm en mijn identiteit. We nemen plaats aan een tafel in een hoge zaal met een lastige akoestiek. Tussen ons in: chips, nootjes, olijven en alcoholvrije bubbels. Die raakt hij niet aan. Ik moet goed luisteren, want Ludo spreekt niet luid. Hij heeft soms moeite om zijn emoties te bedwingen.

Het is een bijzondere dag: een tiental mensen van buiten komt praten met mensen van binnen. Even is de valbrug naar beneden. Even doen de dikke muren, de prikkeldraad, de stalen poort, de strenge controles er niet meer toe. Even krijgen we de kans om achter uniform of burgerpak een mens te zien.

‘Ik was in alles té’, zegt hij. ‘Ik wou té goed zijn, té goed doen. En toen ben ik over de schreef gegaan.’ Hij slaat zijn ogen neer, terwijl hij het vertelt. ‘Ik heb zes jaar nodig gehad om in te zien dat wat ik deed verkeerd was.’ Iemand vraagt wat hij dan wel misdaan heeft. Hij zwijgt. Iemand anders zegt dat dat er nu niet echt toe doet.

‘Ik heb nooit beseft hoe hard dit leven zou zijn’, zegt Ludo. ‘En dat het ook mijn ouders, familie en vrienden midscheeps zou treffen, had ik me niet gerealiseerd. Eigenlijk zijn ze allemaal langer of korter mee kopje onder gegaan.’ Hij slikt. De cel kruipt in je ziel. Zijn zoon is twintig. Al jaren komt hij hem elke week bezoeken. De pijn van zijn kind doet Ludo pijn.

‘Zitten jullie alleen op cel?’ vraagt iemand.
‘Een aantal van ons zit alleen’, zegt Ludo. ‘Dat is enerzijds een luxe. Je hoeft met niemand rekening te houden. Maar anderzijds maakt het je nog eenzamer. Een celgenoot met wie je het een beetje kunt vinden, kan een zegen zijn. Dan moet je niet altijd tegen de muren praten.’

In de gevangenis kruipt de tijd als een zieke schildpad voorbij. De dag begint om halfzeven. Wie werk heeft, gaat om zeven uur aan de slag. Het merendeel van de gevangenen wil de handen uit de mouwen steken, maar er is momenteel niet voldoende werk voor alle werkwilligen. Zo’n job is anders wel belangrijk, want hij helpt je om de dag door te komen en hij levert geld op. Geld om de televisie te betalen, want die huur je in de gevangenis. Geld om een cola te drinken, want meer dan water en koffie krijg je hier niet geserveerd. Geld ook om je schuld in te lossen bij de nabestaanden van de slachtoffers.

‘Ik ben blij met elk bezoek’, zegt Ludo. ‘Met vrijwilligers is het soms makkelijker praten dan met familie of vrienden. Het doet minder pijn als ze weggaan en je kunt onbevangener over het verleden praten met vreemden dan met bekenden. Mijn familie heeft de neiging mij in bescherming te nemen of zaken te vergoelijken. Ze willen geen oude wonden openhalen. Ik wil echter praten over wat ik gedaan heb. Dat helpt me om tot inzicht te komen, om alles een plaats te geven.’
‘Ga je vaak uitwaaien op de gevangeniskoer?’ vraagt iemand.
‘Nee,’ zegt hij, ‘ik wil vermijden dat ik in iets betrokken raak waar ik liever buiten blijf. Als alles normaal verloopt, kan ik over een paar jaar vrijkomen. Ik wil mijn eigen toekomst niet in gevaar brengen.’

‘Krijg je voldoende psychische begeleiding in de gevangenis?’ Hij schudt het hoofd. ‘Er zijn te weinig hulpverleners. Die zijn hier anders hard nodig. Zonder die mensen zat ik hier nu waarschijnlijk niet voor jullie. Het is lastig leven zonder hoop.’

‘Mag ik ook eens iets vragen?’ zegt Ludo plots. ‘Hoe kijkt de buitenwereld naar ons? Ik heb het gevoel dat ik met een grote stempel op mijn voorhoofd rondloop: CRIMINEEL.’
Iemand zegt dat het er een beetje van afhangt.
‘Hoezo?’ vraagt Ludo.
‘De meeste mensen zijn op hun hoede als ze met een ex-gedetineerde te maken krijgen. Maar als ze die persoon beter leren kennen, wordt het soms hun ex-gedetineerde, net zoals het ook hun asielzoeker, hun transseksueel of hun Marokkaan wordt. Persoonlijk contact slaat een brug, ook op plaatsen waar het water soms veel te diep lijkt.’

‘Kunnen we je schrijven?’ vraagt iemand bij het buitengaan.
‘Zeker’, zegt Ludo, ‘En ik schrijf altijd terug.’
‘Dan moet ik wel je volledige naam hebben.’
‘Ludo Verspaillie’, antwoordt hij.

Ludo Verspaillie levert tientallen hits op. ‘Moordenaar’ lees ik. ‘Psychopaat. Gebrek aan zelfinzicht’. Woorden van prikkeldraad waarachter iemand levenslang gevangen zit. Maar wat als een mens meer is dan zijn misdaad? Wat als hij na jaren fundamenteel veranderd blijkt? Verdient hij dan geen tweede kans?

Peter Theunynck

Café Prison is een reeks vormingen van Vorming Plus i.s.m. FOD Justitie – Strafinrichting Oudenaarde, de Hulp- en dienstverlening van de Vlaamse Overheid, Suggnomè en De Rode Antraciet

Nog geen reacties.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *